Omgaan met weerstand: een andere manier van begeleiden

Weerstand is vaak het moment waarop organisaties denken dat er iets misgaat.

Een verandering loopt stroef.
Een team reageert kritisch.
Een sessie komt moeilijk op gang.
Er blijven maar vragen komen.
‘Ja, maar…’ heeft de overhand.
De energie is laag of er ‘hangt iets in de lucht’.

De eerste reflex is begrijpelijk: “Hoe krijgen we deze mensen mee?”

Weerstand is uiteraard informatie. Een groep die veel vragen stelt of vertwijfeld reageert, laat wel zien dat mensen betrokken zijn bij wat er gebeurt. De vraag is niet alleen welke informatie er achter de weerstand zit en wat een inhoudelijke aanvliegroute kan zijn.

Het gaat er vooral om hoe je de weerstand die ontstaat begeleid. Helemaal als dit onverwacht ontstaat.

Als oordelen in de groep de overhand krijgen en bepalend blijven, dan kan geen rationeel argument op tegen het gevoel ‘niet gehoord’ te worden. Of ongemak en stress krijgen de overhand, waardoor het denken in oplossingen geblokkeerd blijft.

In dit artikel lees je meer over:

Wat zijn de eerste, vroege triggers voor weerstand?
En hoe begeleid je een groepsproces effectief bij weerstand?
Weerstand in de context: onmisbaar in de follow-up.

“Er is veel weerstand, hoor!”

Soms komt deze waarschuwing vooraf, wanneer we worden gevraagd een teamsessie, verandertraject of leiderschapsprogramma te begeleiden.

Alleen, wat is eigenlijk weerstand?

Is het de medewerker die kritische vragen stelt?
De collega die tijdens de bijeenkomst niets zegt?
Het team dat niet direct enthousiast reageert op een nieuw plan?
Of noemen we gedrag weerstand, terwijl mensen eigenlijk nog bezig zijn om betekenis te geven aan een aangekondigd plan?

Die vraag maakt een wereld van verschil.

Veel weerstand kun je voorkomen

Start2Create begeleidt op zo’n manier, dat de vroege triggers voor weerstand niet eens plaatsvinden. Soms zit het ‘m in die net te lange presentatie vooraf, waar mensen nog geen eigenaar van zijn omdat hen nog niet iets gevraagd is.

Soms zit een eerste trigger in intonatie, een onhandig gekozen woord of door een ‘Waarom’-vraag. Goed bedoeld, vaak wel averechts.

Soms is het veel simpeler: Annie aanwijzen omdat ze nog niets heeft gezegd.
Er is een reden dan Annie nog iets heeft gezegd. Haar vooral aanmoedigen wel wat te delen levert eerder terughoudendheid op, dan openheid. De vraag is, wat kun je daarvóór al doen, waardoor Annie uit zichzelf al meer deelt?

De gevaren – en dus ook de kansen om weerstand te voorkomen – liggen in de context die je creëert. Je hebt er namelijk altijd invloed op.

Sessie design training die echt beweging brengt

Hoe harder je probeert weerstand op te lossen,
hoe groter de kans dat je het versterkt.

Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we zien het regelmatig gebeuren. Er wordt nóg een overleg gepland. Er worden extra argumenten gegeven. De planning wordt aangepast. Of de leidinggevende vraagt opnieuw of iedereen nog vragen heeft. En toch verandert er weinig.

Niet omdat mensen niet willen. Maar omdat het gesprek zich afspeelt binnen dezelfde denkpatronen die de weerstand in stand houden.

Bij Start2Create kiezen we daarom voor een andere manier van begeleiden. We beginnen niet met overtuigen. Ook niet met analyseren waar de weerstand vandaan komt. We ontwerpen sessies die mensen helpen om anders naar het vraagstuk, naar elkaar en naar hun eigen aannames te kijken. Want pas wanneer het denken verandert, ontstaat er ruimte voor beweging.

Veelgestelde vragen

Is weerstand altijd negatief?

Nee. Kritische vragen, twijfel of terughoudendheid betekenen niet automatisch dat mensen tegen verandering zijn. Vaak zijn het signalen dat mensen proberen te begrijpen wat een verandering voor hen betekent. De vraag is daarom niet óf er weerstand is, maar hoe je als leider of begeleider met die reacties omgaat.

Hoe begeleid je een groep waarin veel weerstand lijkt te zijn?

Vooral niet door direct in een sessie in een probleem te gaan zagen. Zoals je eerder las, het kan overal vandaan komen en als de stressbreinen aan staan, is het vinden van een oplossing niet gemakkelijk. Wat er ook aan de hand is, er is altijd een manier om de groepsdynamiek goed te houden. En de verbinding.

Wat maakt de aanpak van Start2Create anders?

Wij werken niet vanuit een standaardprogramma. We stemmen onze begeleiding voortdurend af op wat er in de groep gebeurt met werkvormen die uitdagen en oog voor groepsdynamiek en alle denkstijlen. Daarbij vertellen we niet wat de mensen moeten doen, maar helpen we groepen aan het verbreden van perspectieven. En altijd zijn de uitkomsten concreet en praktisch uitvoerbaar, zodat je ook weet wat je dan wél kunt doen met elkaar.

Hoe begeleiden jullie bij weerstand?

Weerstand is niet altijd iets dat direct opgelost moet worden. Het is vaak een signaal dat er iets belangrijks gebeurt.

Het ongemak spat er vanaf
Twee mensen domineren het groepsgesprek
Stille mensen houden hun mond
Of de setting explodeert

Bij omgaan met weerstand gaat het niet alleen om oog hebben voor de context en het moment zelf. Wil je de vertrouwde paden echt doorbreken, dan heb je:

oog nodig voor wat eraan vooraf is gegaan,
en moet je het denkproces in de groep weten om te zetten naar actiegericht toekomst denken.

Bij Start2Create gebruiken we een diversiteit aan werkvormen die helpen de bekende denkpatronen te doorbreken. Dat geldt net zo goed voor weerstand. Als een groep vastzit, heeft harder praten over het probleem vaak weinig effect. Ergens stagneert het denkproces, wordt verwezen naar het verleden en is het toekomstgericht denken vaak geblokkeerd.

Dan is het tijd om eerst het denken veranderen. En nu komt het: een werkvorm of overlegvorm is daarbij niet doorslaggevend. Hoe je het begeleid wel.

Een inkijk in de aanpak van Start2Create:

vragen actief (en vlot) uit de groep ophalen, in plaats van vragen op te leggen. Daarmee zijn de uitkomsten nog meer van de mensen;
niet beginnen met presentaties of plannen, strategie of kernwaarden ‘van bovenaf’ bedacht zijn. Eerst de denkruimte door de mensen laten benutten;
afwisselend met de hele groep en dan weer met deelgroepjes werken. Zo komen ook de stille mensen vaker aan het woord, ontstaat er meer creativiteit en openheid. Mensen luisteren actiever naar elkaar en problemen worden actiever omgezet naar nieuwe kansen;
we begeleiden altijd met twee facilitators. Wanneer de een schrijft, heeft de ander altijd contact met de groep. Met twee mensen deelgroepen aansturen geeft ook extra waarde aan de inhoud en dat je voorkomt dat mensen blijven hangen in ‘problemen’.