Oplossingsgericht werken of probleemgericht werken?

Wat zijn probleemgericht en oplossingsgericht werken en wanneer zet je het in? Wat zijn eigenlijk de valkuilen en waar moet je op letten om het effectief in te zetten? Hier lees je erover. En ook over hoe de creatief denken methodiek de beide benaderingen versterkt.

Onderaan deze pagina vind vind je meerdere tools, zoals de Rode Kaart (gratis download) en de ‘kleurentool’, voor meer inzicht in je eigen denkstijl en die van anderen.

Wat is probleemgericht werken?

het signaleren en afbakenen van een probleem
het begrijpen van oorzaken en mechanismen
het inschatten van risico’s en ernst
het bepalen van wat nodig is om het probleem te verminderen of op te lossen
Je zet probleemgericht werken in als er behoefte is aan begrip en beheersing,

Kortom: begrenzen, verklaren en beheersen.

Vaak werk je dan met vragen als:

Wat is het probleem precies? Hoe is het ontstaan?
Waardoor wordt het in stand gehouden? Wat gaat er nu nog mis?
Wat moet stoppen, verminderen of worden voorkomen?
Wat zijn de risico’s als het zo doorgaat?

Wat is oplossingsgericht werken?

je richten op wat er wel kan en mogelijk is;
denken in kansen en mogelijkheden;
positieve communicatie, gericht op de (nabije) toekomst;
het versterken van motivatie en zelfregie;
het vormgeven van vervolgstappen.

Kortom: activeren, versterken en vooruitgang.

Vaak werk je dan met vragen als:

Wat wil iemand wél bereiken? Of wat kunnen we wèl bereiken met elkaar?
Wanneer is het probleem minder of afwezig?
Wat werkt al wel? Welke successen zijn er al?
Welke kleine of haalbare stap vooruit is op dit moment al mogelijk?

Voor- en nadelen van probleemgericht werken

Een grote valkuil bij probleemgericht werken is dat je blijft hangen in ‘wat gaat er mis’. En dus de negativiteit of het probleemdenken.

Nadelen van probleemgericht werken:

Te veel tijd uitgaat naar probleemanalyse, waardoor afspraken en actie uitblijven;
De echte uitdaging of vraag wordt niet helder, omdat men blijft hangen in algemeenheden;
Er worden ‘waarom’-vragen gesteld, waardoor er een lading in een vraag zit of wat leidt tot zich verdedigen;
Een ander risico is dat het overleg eindigt met herkenning, maar ook frustratie, zonder concrete vervolgstappen. Er ontstaat geen of weinig beweging.

Voordelen van probleemgericht werken:

Een goed gesprek maakt ook knelpunten en oorzaken helder, mits je de vragen scherp stelt. Dat levert een goed probleemoverzicht op. Met constructieve vragen kun je een probleemanalyse maken met elkaar, zodat je daarna vooruit kan.

De voor- en nadelen van oplossingsgericht werken

De focus bij oplossingsgericht werken op wat al werkt, kansen, gewenste toekomst en concrete stappen. Het overleg eindigt ideaal met eigenaarschap en een eerste actie, zonder het probleem te ontkennen.

De nadelen van oplossingsgericht werken:

Te snel naar een oplossing willen toewerken, terwijl niet iedereen zich goed begrepen of gehoord voelt;
het loopt vast in het bedenken van nieuwe oplossingen of het verder concretiseren van een aanpak;
Een veel gehoorde uitspraak is ‘Ja, maar… dat gaat toch niet werken.‘ Oordelen overstemmen het denken in kansen;
Wat vaak ook mist: ècht vernieuwende invalshoeken bedenken met elkaar.

De voordelen van oplossingsgericht werken:

De blik vooruit en de energie vinden om toe te werken naar iets nieuws;
Ruimte om te experimenteren en te leren;
Onconventionele oplossingen kunnen bedenken;
Actiegericht vergaderen met heldere afspraken.

Van Dippen naar Dimmen

Bij Start2Create houden we van zowel probleem- als oplossingsgericht denken. Van Denken in Problemen naar Denken in Mogelijkheden. Het gaat uiteindelijk niet om òf-òf, maar om:

bewust kunnen schakelen tussen probleemgericht en oplossingsgericht werken;
herkennen wanneer je te veel in de kaders blijft bij het probleemgericht werken;
herkennen wanneer je te snel in de ‘Ja, maar…’ schiet bij het oplossingsgericht denken en werken.

Het is namelijk heel mens-eigen om in een overleg kritisch te zijn, of zelfs te gaan voor ‘Nee, dat gaan we niet doen‘.

Mensen gaan graag voor veilig;
Men denk in ‘regeltjes’ en er zijn te strakke kaders vanaf het begin, waardoor de reactie al snel is ‘Ja, maar, dat kan niet.’

Met de tools die Start2Create inzet, breek je uit deze cirkels. Het mooiste is als mensen eerst de vraag scherp krijgen, om vervolgens tot nieuwe inzichten en ideeën te komen. Met de uitspraak: ‘Dat we dáár niet eerder aan hebben gedacht!’

Hoe Start2Create het toepast

Probleemgericht werken:

We helpen bij vragen ophalen en ze scherp te formuleren. Zo kom je achter meerdere uitdagingen en krijgen je een vollediger beeld.

In de intake al achterhalen we de vragen. Dat leidt vaak al tot de eerste inzichten.
Vragen ophalen met de groep, in sessies. Dat doen we in maximaal +/- 10 minuten. Wat je daarmee al doet: meerdere vraagstukken over het kernprobleem ontcijferen. Mensen liften op elkaar mee, ontdekken gedeelde uitdagingen, en iedere vraag is welkom.
We dagen mensen uit niet meteen op zoek te gaan naar die ene, perfecte vraag. Juist en-en.

Oplossingsgericht werken:

Vraagstukken helder? Dan ga je met ons niet direct van A naar B of direct op zoek naar de beste oplossing. Wat dan wel?

Eerst laten we de mensen vrijuit denken en vooral véél mogelijkheden bedenken (divergeren). De tools helpen daarbij een vraagstuk compleet anders te benaderen. Je stapt zo uit de geijkte denkpaden.
Hierna is het concreet te maken. Hier zul je meerdere concreet toepasbare concepten uitwerken.
Bij meerdere deelgroepjes presenteren de mensen de beste, meest kansrijke concepten aan elkaar. Daarna natuurlijk stemmen, met stickers of nekgeld.

In zo’n 20 a 30 minuten kom je per vraagstuk al tot meerdere bruikbare uitkomsten. Zo is oplossingsgericht werken niet in het luchtledige nieuwe oplossingen bedenken en uitvoeren, maar met een geheel vernieuwde blik.

Incompany opleiding creatief denken

Deze tools kunnen je al helpen:

Rode Kaart

Rode Kaart - Algemeen ‘Ja, maar…’, ‘Dat kan niet’, ‘Dat hebben we al eens geprobeerd!’. Herkenbare uitspraken? Een oordeel hebben we allemaal. Door je oordeel toch uit te stellen, breekt de weg naar creativiteit makkelijker open. Van 'Ja, maar...' naar 'Ja, EN!'

”Wie-ben-jij” vragenkaarten

Met de Wie-Ben-Jij?-vragen voer je een héél ander gesprek, met onverwachte vragen en een lach. In te zetten als teambuilding, speeddaten of om collega's beter te leren kennen. Of een andere start van een bijeenkomst dan een traditioneel voorstelrondje.

Kleurentool

Wat is jouw denkstijl? Waar ga jij goed op tijdens een overleg of een vergadering? Wat maakt het bedenken of uitvoeren van nieuwe oplossingen voor jou lastig? Klik hier en ontdek je denkstijl.

Informatie opvragen of inspiratiesessie aanvragen?

Laat het ons hieronder weten!

Kyra van Leeuwen

Speelde als golfster op de Europese Tour. Studeerde af in organisatiesociologie. Maakte al vroeg kennis met ondernemen en het trainersvak. Fetish voor verbale en non-verbale communicatie.

Etienne Verhoeff

Sportjournalist van huis uit, met een bak aan ervaring als presentator op radio en televisie. Etienne is een echte ondernemer. Maakt ook zo’n 400 podcasts per jaar.