Excelsior is de derde club van Rotterdam. Kleinste budget, kleinste stadion, minste historie. En toch: alweer een aantal seizoenen op het hoogste niveau. Geen toeval, zegt algemeen directeur Daan Bovenberg in de nieuwste aflevering van de Start2Create Podcast. Wel het gevolg van iets wat hij zelf typeert als DNA: innovatie geboren uit noodzaak.

“Als je beperkt bent in je middelen, heb je nooit de luxe om zomaar te kiezen,” vertelt Bovenberg. Bij een grote club koop je een probleem gewoon weg. Bij Excelsior niet. Dus moet je iets bedenken. Met elkaar, omdat het anders niet lukt.

Twee jaar geleden degradeerde de club op doelsaldo. Twee doelpunten verschil, aan het einde van een heel seizoen. Voor Excelsior is dat niet alleen sportief zuur. Het scheelt zomaar 30 tot 40 procent van de omzet. Bovenberg is daar eerlijk over: heel veel in voetbal is niet maakbaar. Een rode kaart bij een concurrent, een blessure, een moment van geluk. Maar wat je wél kan bepalen, zegt hij, is hoe consistent je de juiste keuzes maakt met de juiste mensen. Dat vergroot je kans op succes aanzienlijk. Een garantie is het niet.

Wat betekent dat woord eigenlijk?

Een paar jaar geleden merkte Bovenberg iets dat elke groeiende organisatie herkent: hoe meer mensen erbij komen, hoe meer versies van “wie we zijn” er ontstaan. Vraag het aan tien medewerkers en je krijgt tien verschillende antwoorden.

Dus ging hij het uitschrijven. Niet als formaliteit, maar omdat mensen, merkte hij, zelfs bij hetzelfde woord iets anders denken. Kernwaarden benoemen is dan pas het begin. Ze moeten vertaald worden naar gedrag, concreet genoeg om aan te wijzen. Niet “we zijn inventief.” Wel vijf gedragsregels die uitleggen wat dat op een dinsdagmiddag betekent.

Normbepalers en normbewakers

En dan komt het stuk waar veel organisaties blijven steken. Waarden opschrijven is niet moeilijk. Ze bewaken wel.

“Je bent sowieso op zoek in je organisatie naar normbepalers,” zegt Bovenberg, “maar zeker ook naar normbewakers.” Mensen die durven aanspreken. Die durven zeggen: dit accepteren we, en dit niet. Niet de directeur alleen. Het team zelf.

Die twee rollen zijn niet hetzelfde. Een normbepaler zegt wat de norm is. Een normbewaker zorgt dat hij ook geldt, ook als niemand kijkt. Excelsior heeft ze allebei nodig. En het overgrote deel van organisaties heeft er maar één van de twee georganiseerd.

Aannemen op potentie, niet op cv

Bovenberg kijkt naar eigen zeggen nooit naar een cv. Wel naar passie: is iemand oprecht bezig met zijn vak, of vindt hij voetbal gewoon leuk? Het verschil is volgens hem meteen te voelen.

Dezelfde speler kan bij de ene club een waanzinnig succes zijn, en bij de andere een mislukking. Niet omdat de speler veranderde. Omdat de omgeving veranderde. Diezelfde les past Excelsior toe op medewerkers: bewust breed opleiden in plaats van meteen specialiseren. Zo krijg je mensen die het hele speelveld begrijpen — niet alleen hun eigen stukje ervan.

De spiegel

Aan het einde van elk seizoen kijkt Bovenberg terug. Niet op de resultaten. Op zichzelf. “Als ik me schaam voor mezelf, over hoe ik iets een jaar geleden aanpakte, dan ben ik eigenlijk goed bezig,” zegt hij. Schaamte is voor hem het bewijs dat je gegroeid bent.

Dat geldt ook voor leiderschap zelf. Wie zijn team niet meer scherper maakt, blokkeert de groei van iedereen eronder. Ook dat moet je durven zien. En durven stoppen.

Excelsior speelt op het hoogste niveau met het kleinste budget van Rotterdam. Niet doordat het geluk toevalt. Doordat normbepalers en normbewakers samen zorgen dat cultuur geen loos woord blijft, maar gedrag wordt. Elke dag opnieuw.

Beluister het volledige gesprek met Daan Bovenberg in de Start2Create Podcast.