Vraagtechnieken

De kwaliteit van een gesprek wordt vaak bepaald door de kwaliteit van de vragen die je stelt. Goede vragen helpen niet alleen om elkaar beter te begrijpen, maar ook om nieuwe ideeën, oplossingen en perspectieven te ontdekken.

Toch stellen we vaak vragen die het gesprek juist afsluiten. We zoeken bevestiging van wat we al denken, of sturen ongemerkt naar een antwoord dat we graag willen horen.

Op deze pagina maken we onderscheid tussen twee soorten vraagtechnieken: vragen die helpen om een gesprek te verdiepen en vragen die helpen om creativiteit en nieuwe ideeën op gang te brengen.

Vraagtechnieken in gesprekken: Gesloten vragen

Op een gesloten vraag krijg je vaak een ‘ja’ of ‘nee’ als antwoord. Over het algemeen worden gesloten vragen afgeraden, omdat ze een gesprek niet op gang brengen en voor weinig extra informatie zorgen.

Tenzij je ze bewust inzet. Zoals:

Bewust sturen op een vraag, waarop het antwoord ‘NEE!’ zal zijn.

Wat dit doet in het brein van een ander? Hiermee spreek je de autonomie van de ander aan. Stel enkele vragen, waarop het antwoord ‘NEE’ extra bevestigd wat de ander denkt of voelt. Hierna kun je zoeken naar een ‘Ja’ antwoord, of ga je verder met andere vragen stellen.

Het nadeel is weer dat je met te veel gesloten vragen het gesprek kan domineren of dat de ander het interpreteert als een kruisverhoor.

Vraagtechnieken in gesprekken: Wat en hoe vragen

Wat en hoe vragen in de categorie open vragen stellen leveren vaak de meeste informatie op. Een vraag die begint met WAT en HOE is het meest neutraal. Deze geven de ander het gevoel beter begrepen te worden. Een hoe-vraag werkt dus zowel in een gesprek als in een groepsoverleg goed.

Waarom geen waarom vraag?

Komt er toch een waarom-vraag bij je op, of wil je iemand beweegreden achterhalen? Bouw je vraag om en begint met ‘hoe’ of ‘wat’.

• er zit vaak een lading, oordeel of verwijt in;
• wordt vaak als aanval ervaren, ook al is het niet zo bedoeld;
• kans dat de amygdala (stressbrein) geactiveerd wordt en iemand minder vrijuit gaat denken of spreken.

Veelgemaakte fouten bij het stellen van vragen

• Te snel naar oplossingen gaan.
• Waarom-vragen stellen die als verwijt voelen.
• Vragen stellen waar je zelf het antwoord al op hebt.
• Te vroeg oordelen over ideeën of antwoorden.
• Denken dat één goede vraag voldoende is.

Een goed gesprek of een sterke brainstorm bestaat uit een reeks vragen die elkaar versterken.

Tijdens een brainstorm of innovatieve sessie werken andere vragen juist beter. Daar wil je het denken verbreden in plaats van verdiepen. Niet analyseren, maar nieuwe mogelijkheden ontdekken. Niet hangen in het verleden, maar juist de andere mogelijkheden voor de toekomst ontdekken.

Daarom gebruiken we vaak Hoe-vragen.

Bijvoorbeeld:

• Hoe kunnen we onze huidige klanten verrassen?
• Hoe zorgen we dat alle kinderen een grote glimlach hebben op de BSO?
• Hoe komen we aan een wachtrij van nieuwe trainers voor de volleybalvereniging?
• Hoe kunnen we elke maand kleine successen vieren?

Dit soort vragen voorkomt dat een groep te snel in beperkingen of oplossingen schiet. Ze nodigen uit om eerst divergent te denken voordat er keuzes worden gemaakt.