Hoe voer je lastige gesprekken?

Ons brein is gebouwd om razendsnel conclusies te trekken. Zeker in lastige gesprekken. We horen één zin en denken al te weten wat de ander bedoelt. Daardoor reageren we vaak op onze eigen interpretatie, niet op wat er ècht wordt gezegd.

Sterke gesprekspartners doen precies het tegenovergestelde. Zij vertragen hun eerste oordeel. Dat is geen teken van twijfel, maar van nieuwsgierig blijven en proactiever kunnen luisteren.

Dat is ook de kern van creatief denken: jezelf dwingen om niet direct de eerste conclusie te geloven. Wie anders leert kijken, voert automatisch andere gesprekken. Hoe je dat dan doet? Ontdek het hieronder.

1. Oordelen uitstellen

Een lastig gesprek vraagt vaak niet om betere antwoorden, maar om een brein dat bereid is langer nieuwsgierig te blijven. Bewust een mening of oordeel nog even niet geven, dat kunnen de meeste mensen van ons wel.

Het gaat om die onbewuste oordelen. Hoe herken je die? Bijvoorbeeld een zin die begint met ‘Ja, maar…’, een mening die kritisch wordt bekeken of te veel sturende vragen. Je hebt het idee dat je nog een open gesprek voert, terwijl een verkapt oordeel het gesprek meer stuurt dan je denkt.

Oordelen uitstellen kan al door ‘maar’ te vervangen door een ander woord.

2. Herken de dramadriehoek

De ‘dramadriehoek’ klinkt misschien wat dramatisch. En theoretisch. Toch is deze super simpel. Je hebt de rollen van slachtoffer, redder en beschuldiger. Vaak gaan deze ook in elkaar over. Het doel is te herkennen wanneer:

• deze driehoek bij iemand ontstaat en jij mee beweegt naar een van deze hoeken;
• je zelf ongemerkt in een van de hoeken staat en hiermee de dynamiek beïnvloedt.

En het is op een briefje te geven, ook dit maakt onderdeel uit van onze automatische patronen. Niet als excuus, wel ter bewustwording. Check dus regelmatig of je niet ongemerkt in een van deze rollen vervalt. Hoe neutraal kun jij echt blijven?

3. Laat jezelf corrigeren door de ander!

Niets is zo fijn als de ander terechtwijzen. Corrigeren op gedrag. Te vertellen hoe iemand het anders had kunnen doen. Dit gebeurt met name als je al in een overdrive bent beland. Op dit punt maakt je brein vooral daarbij de stofjes aan waardoor je je er beter van gaat voelen. Om een gesprek niet down the drain te laten gaan en beiden hierin te vervallen kun je dit ook bewust inzetten.

Even terug naar het gesprek. In plaats van op de inhoud door te gaan, benoem je bewust wat je denkt te zien bij de ander.

• ‘Het lijkt erop dat dit je boos maakt.’
• ‘Het voelt oneerlijk voor je, lijkt wel.’

Zit je ernaast? Geen probleem. Dat is juist mooi. Dan kan de ander jou corrigeren. En dat werkt weer kalmerend voor het brein.

4. Let op het versnellingssysteem

Het brein kent diverse versnellingssystemen. Bij stress komt je brein in een te hoge versnelling, oftewel een Overdrive. Fight, flight, freeze en fawn reacties gaan een grotere rol spelen. Je herkent dit aan fysieke reacties, zoals versnelde hartslag, trillen, of een emotionele reactie. Ook (meer dan anders) onrustigere lippen, meer wrijven met de handen of ogen die langer gesloten blijven tussendoor.

In de hoogste versnelling is logische redenering haast niet meer mogelijk. Er ontstaat tunnelvisie en de communicatievaardigheden versmallen. Het goede nieuws: je kunt je gespreksvaardigheden bewust toepassen om zowel je eigen brein als dat van een ander te kalmeren.

Niet altijd hebben we onze automatismen door. En juist hier neemt je brein een loopje met je: die vaste patronen beschermen je. Je vindt tal van redenen waarom ze goed voor je werken. Wil je naar een volgende stap?

In ons leiderschapsprogramma leer je deze technieken en tal van anderen.

• hoe werkt je brein onder druk?
• hoe voorkom je automatisch denken?
• hoe zet je een gesprek weer open?
• hoe kom je tot nieuwe perspectieven?